To nie jest kolejny biogram badacza, który zamyka się w komfortowej, akademickiej bańce. Prof. dr hab. n. med. Michał Szymon Nowak to postać o absolutnie unikalnym formacie w polskiej medycynie, łącząca zaawansowaną diagnostykę i chirurgię z globalnymi badaniami populacyjnymi. Z jednej strony to świetnie cytowany naukowiec, którego prace osiągają potężny wskaźnik Impact Factor i są regularnie publikowane w tak opiniotwórczych miejscach jak prestiżowy „The Lancet Global Health”. Z drugiej – to bezkompromisowy praktyk, na co dzień przywracający ostrość widzenia tysiącom pacjentów poprzez nowoczesną farmakoterapię i chirurgię refrakcyjną rogówki i soczewki
Człowiek, który wziął pod lupę 38 milionów Polaków
Kiedy inni badacze opierali się na punktowych, małych grupach pacjentów, profesor Nowak poszedł o krok, na który nie odważył się wcześniej żaden naukowiec w Europie Środkowo-Wschodniej. Zrozumiał, że prawdziwą skalę problemów ze wzrokiem trzeba poznać w skali makro. Jako pierwszy w naszej części świata sięgnął po analitykę Big Data w medycynie, badając elektroniczne rejestry medyczne obejmujące całą, ponad 38-milionową populację Polski. Jego żmudna praca z danymi Narodowego Funduszu Zdrowia oraz Krajowego Rejestru Nowotworów pozwoliła zmapować uderzenia nowotworów oka (takich jak siatkówczak czy czerniak) oraz ciężkich stanów nagłych, jak odwarstwienie siatkówki, w skali całego państwa.
Ta niezwykła ekspertyza sprawiła, że Profesor został zaproszony do elitarnego, międzynarodowego konsorcjum badawczego Vision Loss Expert Group (VLEG). Ściśle współpracując ze Światową Organizacją Zdrowia (WHO) przy inicjatywie Global Burden of Disease, jego wiedza realnie kształtuje dziś politykę zdrowotną na całym świecie.
Algorytm na pierwszej linii frontu – 52 tysiące przebadanych
Profesor Nowak wie, że nie można czekać, aż pacjent z uszkodzonym wzrokiem sam trafi do kliniki – bo często robi to zbyt późno. Choroby takie jak jaskra, AMD czy retinopatia cukrzycowa przez lata niszczą wzrok bezboleśnie i w absolutnej ciszy. Dlatego jako pionier przeniósł zaawansowaną diagnostykę tych chorób bezpośrednio do społeczeństwa.
Zainicjował na masową skalę projekt badawczy z użyciem sztucznej inteligencji (RetinaLyze), demokratyzując dostęp do badań przesiewowych w okulistyce. Tylko w jednym roku algorytm AI poddał analizie dno oka u ponad 52 tysięcy dorosłych Polaków. Wyuczony wcześniej na milionach obrazów diagnozował z bezlitosną, matematyczną precyzją, wczesne zmiany u tysięcy osób, które nie miały pojęcia o zagrożeniu. To rzesza ludzi, którzy dostali pilne skierowanie ratujące ich przed ślepotą. Sztuczna inteligencja nie jest dla niego gadżetem, lecz realnym narzędziem walki o ludzkie zdrowie.
Krótkowzroczność to nie tylko „szkiełka na nosie”.
Gdy w maju 2025 roku z rąk Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej odebrał najwyższą godność akademicką – tytuł profesora nauk medycznych – dla wielu byłby to moment, by spocząć na laurach. Dla Profesora Nowaka był to jedynie nowy punkt wyjścia. Nie zwalniając zawodowego tempa, wycelował cały swój autorytet w kolejnego cichego wroga: epidemię krótkowzroczności, zostając w Polsce głównym ambasadorem profilaktyki w tym zakresie.
Profesor bezlitośnie uświadamia to, o czym system często milczy. Krótkowzroczność zamyka drzwi do wielu zawodów i w niedalekiej przyszłości może destabilizować całe służby. Wysoka wada wzroku to realna bariera przy rekrutacji do lotnictwa, służb mundurowych (wojska, policji, straży pożarnej i służb specjalnych) czy pracy wymagającej pełnej sprawności oczu. Jeśli za jedno pokolenie połowa młodych ludzi będzie miała krótkowzroczność, drastycznie skurczy się pula kandydatów zdolnych pełnić obowiązki, od których zależy bezpieczeństwo publiczne oraz wzrośnie liczba młodych niepełnosprawnych – nawet do 10% społeczeństwa w tej grupie wiekowej. Problem, który dziś lekceważymy jako konieczność wyrobienia okularów, jutro stanie się głównym problemem zdrowotnym w kraju. Dlatego dla Profesora projekt #punktzwrotny2050 to nie hasło. To ostatnie ostrzeżenie.
Dlaczego Profesor Nowak to idealny rozmówca dla mediów?
To fenomenalny ekspert, który o złożonych procesach naukowych opowiada bez akademickiego żargonu, budząc ogromne emocje. Człowiek, który łączy mikroskopową precyzję stołu operacyjnego z makro-danymi opartymi o miliony przebadanych rekordów medycznych państwa. Wdraża w Polsce sztuczną inteligencję i współtworzy wskaźniki dla WHO. Nie upiększa rzeczywistości – punktuje zagrożenia i oferuje rozwiązania, które działają w realnym życiu. To rozmówca tworzący niezaprzeczalny efekt „wow”, idealny do tematów o medycynie przyszłości, rewolucji AI, Big Data oraz bezpośrednim wpływie zdrowia oczu na przyszłość naszego państwa.
